Thứ Hai, ngày 21 tháng 4 năm 2014

Cuốn phim cuộc đời

 Năm 22 tuổi
 Sáng, vừa thức dậy đã nhận được hai cuộc gọi của anh Thẩm và Danh, thông báo rằng, 30.4 sẽ tổ chức gặp mặt anh em nhập ngũ cùng đợt, vào chiến trường cùng lần tại huyện Lệ Thủy. Anh Thẩm lệnh, năm nào gặp mặt mày cũng không về, năm nay kỷ niệm 40 năm mày nhất định phải về!
Mình á ra, trời đất, đã 40 năm rồi sao?
40 năm, thời gian đủ biến một chàng thanh niên 17 thành ông già 57 tuổi. Nhưng điều đó không đáng kinh ngạc bằng chuyện, vậy là, kể từ khi mình được ra Bắc đi học đến nay, trong 100 người đi cùng đợt (hy sinh 5 người) thì có chừng 80 người mình chưa từng gặp lại.
Mình hỏi anh Thẩm: Năm ngoái tổ chức anh em đi có nhiều không anh? Anh Thẩm giận: Đi hết, không chỉ chồng mà vợ đứa nào cũng đi cả, chỉ thiếu mày!
Há?
Trong 100 đứa vào chiến trường cùng lần năm 1974, anh Thẩm, anh Côn, anh Liền, anh Cáo, anh Đạt lớn tuổi hơn cả. Tôi lúc đó 
nhỏ tuổi nhất, 17.Từ hôm qua, viết xong stt trên fb về chuyện 40 năm, minh cứ bị ám ảnh hoài. Nhất là khi nghe anh Đỗ Quý Doãn, một người anh, người sếp cũ, một đồng đội… khuyên rằng, “Những cuôc gặp thế quý lắm, chú về gặp lại anh em đồng đội kẻo sau càng khó...”
 57 tuổi
                                                                                                          *
Anh Doãn học cùng trường cấp 3 Lệ Thủy nhưng khóa trước mình. Anh sinh năm Giáp Ngọ 1954 nhưng sau khai sinh thành năm 1953 để được đi bộ đội sớm, và vì thế, thay vì năm nay mới về hưu thì anh về hưu từ năm ngoái. 
Anh là chiến sĩ đánh thành cổ Quảng Trị năm 1972. Sau chiến tranh, học truyền hình ở Lomonosov (MGU), trường đại học lớn nhất và được coi là lâu đời nhất của Liên Xô (cũ).
Anh Doãn theo tuổi khai sinh lớn hơn một năm thì năm 36 tuổi đã là tỉnh ủy viên, 37 tuổi là ủy viên thường vụ Tỉnh ủy (hồi đó hầu như là trẻ nhất nước). Anh làm tổng biên tập báo Quảng Bình năm 34 tuổi. Thời trẻ, mình là đứa làm việc nghiêm túc nhưng khá chướng, ít nói nhưng nói thường thiếu khôn ngoan, làm người khác rất khó chịu, thành ra nhiều người ghét. Anh Doãn “biết” mình, không ưu ái quá nhưng cũng không ghét. Nói chung, anh chỉ lấy công việc của người khác làm trọng. Cũng chỉ anh mới có thể bổ nhiệm mình làm Thư ký tòa soạn kiêm trưởng phòng phóng viên từ lúc mình…chưa đảng viên. Thời đó đó là trường hợp duy nhất trong hệ thống báo Đảng: làm thư ký tòa soạn trẻ nhất và...chưa đảng viên. 
Sau này anh làm thứ trưởng, có chuyện gì mình thường điện thoại hỏi anh, mình chỉ hỏi một câu, anh chỉ nói một câu mình hiểu liền, không dây cà dây muống.
Anh cũng là người đặc biệt, bạn bè, người quen có đứa nửa đêm gọi điện thoại tâm tư đủ chuyện, anh vẫn bình thản nghe, khuyên, chưa bao giờ tỏ ra khó chịu.
Nhớ hồi trước, có lần gặp, mình hỏi: “Anh ơi, em giờ coi bộ cũng chững chạc hơn tí, cũng có vẻ được quy hoạch, em định mần lãnh đạo cú chơi, anh thấy sao?”. Ảnh cười: “Mần cũng được nhưng mần mần chi? Mần báo thì mần cho giỏi là được rồi!”.
Hihi, hình như chưa có gì mình không nghe ảnh.
*
Sau này về Thanh Niên, mình làm lính anh Nguyễn Công Khế. Anh Khế cũng tạng người lấy công việc làm trọng. Một lần ảnh nói: “Thịnh nè, tui với ông tưởng chết trong chiến tranh, thế mà sống đến ngày thống nhất, vậy là lãi rồi. Bây giờ sống đến sau giải phóng hàng chục năm, lãi to hung.Vì thế làm được gì làm cho xứng đáng, viết báo thì viết cho hay!”
Tôi thích cách nghĩ đó.
*
Hồi bộ đội, tôi có hai người bạn thân, 3 thằng trông khá giống nhau, thằng Nguyễn Thanh Sinh, đứa bạn cùng xóm (bên trái, ảnh 1). Nó hy sinh khi chưa biết yêu là gì. Đứa bạn thân thứ hai là Thân Trọng Bình (bên phải ảnh 2). Sau chiến tranh Bình về học âm nhạc, nó là đứa học lên cao nhất, thành giảng viên Học viện Âm nhạc Huế rồi mới lấy vợ. Nó cũng đã mất, vì bệnh.
Vậy cuộc đời cũng đã quá ưu ái với mình. Thế mà cuộc sống như dòng xoáy cứ cuốn mỗi người đi, cho đến hôm nay, giật mình, đã 40 năm!
*
Đồng đội- hai từ xưa cũ, hôm nay nhắc lại, cuốn phim cuộc đời cứ thế hiện về, lòng thấy rưng rưng...



Thứ Tư, ngày 16 tháng 4 năm 2014

"Cháu ơi, mình ngã đâu thì đứng dậy ở đó!"

(Thư gửi cháu N. Trường THCS Chu Văn An (thị trấn Chư Sê, huyện Chư Sê, Gia Lai)
 Bác đã định không nhắc lại chuyện này vì thấy như thế sẽ làm cháu ám ảnh. Nhưng không viết thì nó lại làm bác ám ảnh.
Vậy nên, cháu hãy cùng bác đối diện với sự thật. Đừng sợ. Vì bác từng là thăng ăn cắp, rất nhiều lần, hồi bằng tuổi cháu.
Đó là thời đi chăn trâu, tụi bác, trong đó có nhiều người nay đã là giáo sư, tiến sĩ, nhiều người thành cán bộ cấp cao...thường rất nghịch ngợm, hầu như ngày nào cũng chui vào vườn người khác hái ổi, bẻ mía...Tụi bác tệ hơn, là vì miếng ăn, cháu chỉ vì muốn đọc...Hai điều này dù hành vi khá giống nhau nhưng bản chất khác nhau nhiều.
Cháu hãy nghe bác kể hai câu chuyện sau đây:
*
 Bác Lê Văn Nghĩa, nhà văn, nhà báo nổi tiếng, trong cuốn sách Mùa hè năm Petrus kể: Ông Trương chủ nhà sách số 62 Bonard (sau đó là Lê Lợi) , nhân viên của ông đã bắt nhiều người ăn trộm sách. Nhiều nhất là bọn du thủ du thực sống chung quanh vỉa hè Lê Lợi, khu Cầu Muối vào ăn cắp sách để bán lại cho những hàng bán sách “xôn” ngoài vỉa hè. Với bọn này, ông Trương thẳng tay giao cho cảnh sát vì bọn họ chỉ cần tiền chứ không cần sách. Còn những người là học sinh, sinh viên, thậm chí những trí thức vì một lý do gì đó ăn cắp sách, ông chỉ cho viết một bản cam kết “không ăn cắp sách” để ngăn ngừa họ tái phạm lần thứ hai rồi cho về, bởi họ là những người ăn cắp sách vì cần chữ.
Hôm đó ông phát hiện thằng Mai lấy một quyển. Ông kêu nó vào, bắt viết bản cam kết. Thằng Mai viết xong thì nói: “Dạ, thưa ông, con lỡ dại một lần ông tha cho. Xin đừng báo về trường con...”.
“Lần này tôi tha cho cậu, không báo về trường, lần sau...”.
“Dạ, con xin thề, không có lần sau. Nếu vào nhà sách này con sẽ mua...” - nó láu táu nói vì mừng. “Dạ thưa ông, con đi về”.
Khi nó vừa bước ra cửa, ông Trương gọi nó lại. Nó giật nảy mình. Ông chủ nhà sách đổi ý rồi chăng?
“Dạ, ông kêu con?”.
Ông Trương cầm quyển sách hướng dẫn làm nghệ sĩ đưa cho nó: “Nè, tôi cho cậu quyển sách. Khi nào trở thành tài tử nổi danh nhớ diễn cho tôi xem...”.
*
Bác Đỗ Quý Doãn, nguyên Thứ trưởng Bộ TT- TT nhớ câu chuyện của hơn 50 năm trước. Ông có thằng bạn lúc đó khoảng 10 tuổi vào vườn nhà hàng xóm hái trộm khế. Ông chủ nhà biết nhưng nếu làm nó sợ nó có thể rơi ngã chết nên ông nhẹ nhàng bảo nó hái giùm ông một quả rồi xuống. Nó mừng quá tìm hái quả to và tụt xuống đưa ông. Đến nơi ông nói với nó là từ nay nếu thích khế thì gặp ông để xin vì không người ta tưởng trộm họ đuổi, dễ rơi ngã chết đấy... Thằng cu thoát nạn mừng nhưng cũng xấu hổ lắm nên từ đó ai rũ nó đi hái trộm khế , ổi ... nó đều từ chối.
*
Nhân viên siêu thị Dĩ Yên đã không đối xử với cháu như ông Trương chủ tiệm sách, ông chủ cây khế quê bác Doãn, họ thật đáng trách, nhưng cháu hãy hành xử như thằng Mai hay người bạn trộm khế mà bác Doãn kể. Bác và tụi bạn của bác cũng đã làm như vậy khi vượt qua cái tuổi ham muốn nông nỗi và nghịch ngợm của trẻ con.
Ngã đâu thì đứng dậy ở đó. Cháu đừng sợ xấu hổ với bạn bè. Có ai đó vô tình hay cố ý nhắc lại điều đó, cháu hãy công nhận sự thực, thưa lại thế này: "Đúng là tớ đã định lấy hai quyển sách đó thật, chỉ vì thèm đọc quá, nhưng tớ biết sai rồi, tớ rất hối hận, xin mọi người bỏ qua cho!".  Bác cũng rất muốn cháu đủ can đảm để trình bày với thầy cô cho cháu được nói điều này trong buổi chào cờ, trước mọi người.
Bác tin, khi cháu nói thế rồi thì họ sẽ không nói lại lần sau. Cháu hãy chứng minh bản lĩnh của mình có được từ đọc sách, đừng nghĩ điều gì dại dột.
Bác nghe nói, sau sự việc đó, cháu nhìn thấy sách là hét lên, bảo mẹ đốt đi. Đừng.
Vào một thời điểm thích hợp, bác sẽ gửi cho cháu nhiều sách, trong đó có trọn bộ truyện Trạng Quỳnh. Nhiều người bảo thế là phản cảm nhưng bác nghĩ khác, cháu đừng để nó ám ảnh. Sách không có lỗi. Khi cháu coi sách là kẻ thù thì đó thực sự là thảm họa.
Bác nói "ngã" tức là cháu đã có lỗi, thậm chí là lỗi lớn, nhưng nói "đứng dậy" là nói cách cháu vượt qua và không lặp lại.
*
Bác muốn lên Chư Sê, đưa cháu đến chính siêu thị đó, hai bác cháu chọn mua sách. Khi trả tiền có thể có nhân viên  phát hiện ra và nhìn, cháu hãy nhìn thẳng vào họ và nói, cháu chính là đứa trẻ hôm trước định trộm sách, nhưng nay thì cháu mua, tính tiền cho cháu. Và cháu rút tiền ra trả. Cũng đừng ngoái lại nhìn bác. Bác chỉ đi bên cạnh thôi.
*
Con người sống phải biết tha thứ.
Và cháu này, người lớn cũng cần được tha thứ!
Rất tin ở cháu!
Nguyễn Thế Thịnh  

Thứ Bảy, ngày 22 tháng 2 năm 2014

Quanh chuyện ông Nguyễn Xuân Anh Đà Nẵng

Anh Nguyễn Xuân Anh, Ủy viên dự khuyết TƯ Đảng, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng vừa được giới thiệu vào chức vụ Phó bí thư Thành ủy khiến bàn dân thiên hạ chộn rộn. Khổ nhất là ông Trưởng ban Tổ chức Bùi Văn Tiếng, sau trả lời phỏng vấn thì bị mang ra mổ xẻ té lè le.
Tui xin đính chính thế này: Anh Nguyễn Xuân Anh trước khi rời Báo Thanh Niên là Trưởng ban Quốc tế, không phải (chỉ) phóng viên. (Nói thê mất công suy diễn, PV làm được phó bí thư, ông Babel trưởng ban chắc làm được...phó thủ tướng. Kekekeke).
Vợ ảnh là hoa hậu VN qua ảnh, lấy chồng thì theo chồng và làm công việc khác, chứ răng lại giật ít "Hoa hậu theo chồng bỏ cuộc chơi", chơi cái khỉ gì?
Thiên hạ nực cười thiệt a.
Ngoại trừ việc anh Xuân Anh con ông này ông kia bà con nói nhiều tui không bàn đến, giờ thì ảnh đã làm chức vụ đó rồi, 38 tuổi, tiến sĩ, học nước ngoài về, tiếng Anh cháo chảy. Được đào tạo bài bản để thành cán bộ cấp chiến lược. Đã từng kinh qua Phó giám đốc Trung tâm xúc tiến đầu tư; Bí thư kiêm chủ tịch quận; Phó chủ tịch TP...Bài bản quá chứ lị.
*
Hồi trước còn ở quân đội, một lần trung úy Mười, trợ lý tham mưu Sư đoàn 471 vui chuyện hỏi tui: Mày có thể làm được chức gì trong quân đội? Tui nói: Em có thể làm đến thượng tướng, thứ trưởng Bộ Quốc phòng, còn đại tướng bộ trưởng thì không làm được. Không ngờ anh Mười kể lại với Tham mưu phó sư đoàn, ông ấy nạt tui trận te le. Nhưng mà tui vẫn cự: Thủ trưởng à, anh Mười hỏi thì em nói thiệt, em mần được. Hồi đó tui 20 tuổi. Hehe. Cả gan thiệt.
Anh Ngô Văn Dụ, lúc đó ở cùng với tui và Lương Văn Thản (Hiện ở Sở VH-TT Hải Phòng) chung phòng, tui trung sĩ, anh ấy thượng sĩ, anh ấy cấp nhỏ hơn anh Mười, nay anh ấy là Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Kiểm tra Trung ương to oành đó thôi. Chả tại tui "phấn đấu" không tốt chơ bộ. Keke.
*
Mà tui hỏi thiệt: Chức phó bí thư thành ủy có ai không làm được không, ai không làm được giơ tay?

Thứ Năm, ngày 13 tháng 2 năm 2014

HẠNH PHÚC LÀ CHO CŨNG DỄ DÀNG NHƯ NHẬN!

(Vài dòng của kẻ ngoại đạo về Valentine)
Mình là tên sinh ra ở miền Bắc XHCN, thời trai trẻ chẳng biết gì về Valentine (và nhiều thứ khác liên quan đến yêu đương). Mãi gần đây mới biết chút chút, nhưng gu- gồ mãi cũng không thỏa mãn được là tình nhân hay tình yêu...
Tính mình lại hay thực tế nên cái gì thuộc về hình thức cứ thấy nó sao sao ấy, đù đôi khi thấy nếu thế cuộc đời sẽ mất đi phần thi vị. Nhưng giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời.
*
Thấy bọn trẻ giờ thích thật, không có tình nhân thì...thuê. Đúng là cái gì cũng mua được bằng tiền (hoặc bằng nhiều tiền). 
*
Một cha, ngày hôm nay, 14.2, ra hàng hoa, bảo bà bán hoa bán cho một bó, lại nói đây là lần cuối cùng tôi mua hoa. Bà bán hoa ngạc nhiên hỏi, cha này mới nói rằng, vì ngày mai cha ấy ...cưới vợ rồi. Hết tặng hoa.
Một chị khác được hỏi sao Valentine anh không tặng hoa cho chị, chị ấy hỏi lại, chú có bao giờ thấy ai câu được cá rồi lại banh miệng nó ra nhét mồi vào không? Ha ha...
Lại nghĩ về tình nhân và tình yêu. Valentine là một ngày, "tám mươi năm cuộc đời" là một chuỗi ngày. Có ai biết mách cho mình, làm sao ngày nào cũng...Valentine không?
*
Nhưng mà đừng câu nệ, ngày này, được tặng, có thể rất nhiều người tặng quà, bạn hãy nhận đi, đừng ngại, chỉ nên nhớ một điều thôi: Hạnh phúc là cho cũng dễ dàng như nhận.
Mình nghĩ thế.

Thứ Ba, ngày 11 tháng 2 năm 2014

Chuyện người quê tui bị tố "hôi nhãn man rợ"

Nhìn tôi như tên...hôi của
Từ hôm mấy tờ báo loan tin dân xã Hóa Thanh, huyện miền núi Quảng Bình “hôi nhãn dã man”, tui đi mô cũng bị nhìn như thằng sắp…hôi nhãn, vì tui là dân bọ chính gốc, quê Lệ Thủy, Quảng Bình, như nhiều người khác tỉnh, chỉ là công dân Q. Hải Châu, Đà Nẵng mà thôi. 
Nhiều người dẫn đường link các bài báo gửi email hoặc nhắn tin cho tui. Họ quan tâm vấn đề một cách hỉ hả. 
Tui hơi nghi ngờ, vì hơn ai hết, tui rất biết người miền núi Minh Hóa. Đó là vùng đất hiếm hoi còn sót lại những con người chân chất, còn nét rừng rú hoang sơ. Tui mới trở lại vùng đó, trước tết. Tui nghĩ vấn đề không đến nỗi không tin họ….dã man. Nếu có lấy nhãn thì đó cũng là thứ bản năng vốn sinh ra đã hái lượm.
Hôm qua, thấy một số bài báo “hôi nhãn dã man” đã bị gỡ, thay vào đó, nhiều tờ báo viết lại vụ việc và khẳng định chẳng có người dân nào man rợ hay dã man cả. 
Vậy thì ai man rợ, ai dã man?
Tom Plate- một nhà báo trứ danh- viết trong “Lời tự thú của một nhà báo”, rằng, “Người làm báo hầu như chỉ có một điều duy nhất là ham muốn, ham muốn săm soi cuộc sống của người khác, gần như là để phá hỏng cuộc sống của họ dưới bất cứ hình thức nào, vô tình hay cố ý”. Hồi mới đọc, tui đã rất giận Tom về câu này, giờ thì không giận mà buồn.
*
Anh em trong một gia đình, bạn bè học chung một lớp…có gốc gác và được giáo dục như nhau nhưng vẫn có người tử tế, người không tử tế, huống chi là một xã hội. Một vùng đất sinh ra Bác Giáp nhưng cũng sinh ra ông Diệm. Một vùng đất có thể người theo bên này người theo bên kia. Lễ thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh người Quảng Bọ có công mở cõi về phương Nam nhưng khối thằng Quảng Bọ đi theo sau này làm việt gian bán nước, âu cũng là lẽ thường tình của cuộc đời.
Vậy thì các bạn (nhất là đồng nghiệp) đã gửi đường link kèm lời nhắn “hôi nhãn dã man” cho tui mấy ngày qua hãy gửi lại đường link “không hôi nhãn dã man” cho tui với, thế mới công bằng chơ?
*
Ngay cả người dân Quảng Bọ nhà tui có hôi nhãn tui cũng thấy không đến nỗi phải dùng từ man rợ hay dã man, nhưng sao ta không xót xa suy ngẫm cho thế thái nhân tình mà (một số- như những người dẫn đường link gửi email và nhắn tin cho tui) hỉ hả vì điều đó?
Ít nhất là dã man với tui!
Thấy gì trong clip tố “hôi của” ở Quảng Bình?
Hôi của không thể gọi là “bốc vác” và có sự chỉ đạo của nhà xe.
Video clip do Công ty Bích Thị cung cấp được cho là nhằm chứng minh có tình trạng hôi của sau khi xe chở container hàng của công ty này bị lật ở huyện vùng cao Minh Hóa, một sự việc đang diễn ra hai luồng dư luận và hai tuyến bài phản ánh khác nhau: có và không.
Theo tin từ các báo trước đó, phía đại diện nhà xe từng cam kết không khiếu nại gì (đã ký vào biên bản), nhưng theo thông tin trên các báo mạng mới nhất, công ty này lại có đơn đề nghị công an Quảng Bình làm rõ. Đó là điều cần thiết.
Clip cho thấy không có “hôi của man rợ”
Để có một cái nhìn khách quan, chúng tôi đã xem đi, xem lại rất nhiều lần clip này, và thấy:
Thứ nhất, có khá nhiều người đến vị trí chiếc xe đổ và đang dọn nhãn. Không có cảnh tranh giành, họ lấy những thùng nhãn và chất vào một vị trí nào đó. Một số người ôm thùng nhãn đi lên phía trên (vực) rồi chạy xuống tiếp tục dọn.
Thứ hai, có tiếng người chỉ đạo: “quay, quay đoạn này”, tức là người quay clip rất chủ động và người dân cũng thấy chuyện quay đó bình thường.
Trong clip có tiếng hai người đàn ông nổi bật, một người nói giọng miền Bắc, một người nói giọng  địa phương.
Người nói giọng Bắc(có lẽ là người nhà xe):
- …Quay chỗ này….Thấy chưa, quay cái pò- xẹt (không rõ lắm) này cho tui.
Người đàn ông nói giọng địa phương nói với mọi người:
-Nhưng mà moi moi cái này coi chừng nó lật xuống là không ai chịu mô nà. Cái này này. Nó rơi xuống là úp, nó võng đó.
Người nói giọng Bắc:
- Dưới này khỏi lấy, lấy ác không bán được đấy chứ; trên này nhìn nó thương.
Người nói giọng Bắc tiếp:
-Coi người ta bốc vác lên trên, đó. Quay lên trên, quay lên trên.
Có thể thấy, mọi người trong clip đều rất bình tĩnh với công việc của mình. Một công việc có người chỉ đạo nên mới gọi là “bốc vác” (trong câu bốc vác lên trên). Còn nhắc mọi người coi chừng chiếc xe võng bị lật. Người chỉ đạo quay clip bảo “quay lên trên”, tức là chủ động ghi hình hàng hóa. Người nhà xe (giọng Bắc) còn nói “Dưới này khỏi lấy, lấy ác không bán được đấy chứ; trên này nhìn nó thương”. Có thể thấy người nhà xe đã làm chủ động điều hành công việc ở hiện trường, tính toán được lấy phần nhãn nào thì bán được, phần nào thì không.
Nếu là hôi của, chắc sẽ có sự tranh giành, ít nhất là vội vàng, đằng này thấy họ rất bình thản; cũng chẳng có tiếng cãi cọ, hay la lối, phàn nhàn của người nhà xe.
Vậy thì clip này không nói lên được đây là vụ “hôi của man rợ” được.
Vấn đề là, công ty còn có đoạn clip nào khác không?
Cần làm sáng tỏ
Ngoài những vấn đề báo chí đã nêu qua hai tuyến bài trái ngược, một số vấn đề khác, theo tôi, cũng nên được xem xét: Chiếc xe container của Công ty Bích Thị có thể chở 18 tấn nhãn (vì nhãn nhẹ nên khối lượng lớn) hay còn chở hàng gì; giá có đến 1,3 tỉ đồng không (cái này xem vận đơn qua cửa khẩu sẽ biết), vì như vậy, giá mua 1kg nhãn Thái lên đến 72.000 đồng, trong khi thị trường hiện nay nhãn này bán sỉ ở TP HCM 25.000 đ/ kg (xe này chở 18 tấn tính ra khoảng 450 triệu đồng. Xem xét vấn đề này, ngoài những chuyện liên quan đến các vấn đề khác không thuộc phạm vi các bài báo đặt ra, nếu xe chở đủ 2.000 thùng nhãn (như công ty cho biết) thì việc điều tra chuyện tẩu tán số nhãn này (nếu có) là không khó.
Clip của Công ty Bích Thị cung cấp còn đó, những người có mặt tròn clip còn đó, việc làm ra để khẳng định một sự thực là điều không khó và nên làm. Danh dự của con người và một vùng đất cũng rất quan trọng và khuyết điểm của họ cũng cần nói ra và rút kinh nghiệm nghiêm túc và đúng mức.
 *

Làm báo cốt nhất 3 điều: Chân thật, chân phương và chân lý.

Chủ Nhật, ngày 09 tháng 2 năm 2014

Nguyễn Quang Lập và "Đại Nam bịa, tạp nham biên"

Hồi trước còn blog 360, Nguyễn Quang Lập thông báo sẽ viết Đại Nam bịa ký tạp nham biên, mới nghe đã thấy hay rồi. Lập viết tài, thật như bịa, bịa như thật, đang đọc phải bật cười khùng khục, đọc xong chảy nước mắt sống. Tui hay làm nhân vật bất đắc dĩ trong bài viết của hắn, đôi lúc tức điên nhưng mà chẳng nói gì được. Ví dụ hắn nói, “nếu mình có đôi mắt đục đục, lành lạnh như thằng Thịnh thì có ba ngàn đứa con gái chết với mình, thằng Thịnh được cái nghiêm túc, chắc chưa đến vài trăm”. Đại để thế.
*
Nói chuyện sách mới nhớ hồi Lập viết Những mảnh đời đen trắng. Phòng tôi cạnh phòng Lập ở Huế nên viết xong chương nào Lập cũng cho tôi đọc. Lập viết bút bi trên giấy kẻ ngang. Lâu lâu không thấy đưa, lại sang hỏi, có đoạn nào mới không?
Khi mang in, người sắp chữ ở nhà in (hồi đó in ti-po) vừa sắp vừa cười khùng khục; công nhân nhà in thì lượm từng tay in thử giấu vào áo để về đọc và cho bạn bè đọc chơi. Sách nổi tiếng từ khi chưa phát hành. Lạ!
Sách in ra, mọi người tung hô Lập muôn năm, Lập thiên tài, Lập số 1, Lập là tất cả văn chương Việt Nam...Tôi chơi với Lập nên được vinh quang lây. Thấy mình cũng là số...2. Hi hi...
Bẳng đi ít lâu, tách tỉnh, cũng chính bọn từng tung hô Lập tổ chức hội thảo, đánh Những mảnh đời đen trắng te tua, không thấy trắng đâu chỉ có đen tuyền. Hồi đó tôi làm thư ký tòa soạn, lãnh đạo tỉnh cho gọi tôi, bảo Hội VHNT kiện, bắt tôi phải viết tường trình vì sao không tường thuật hội thảo. Tổng biên tập của tôi hồi đó là anh Đỗ Quý Doãn, nói một câu nhẹ bâng: Tôi không cho đăng chơ không phải hắn mô! Ha ha, thoát nạn!
*
Nhớ hôm TV tường thuật trực tiếp lễ trao giải Cánh Diều Vàng cho phim Đời Cát (Kich bản Nguyễn Quang Lập, Đạo diễn Thanh Vân), mấy cha ở tỉnh từng chủ trì hội thảo đánh Những mảnh đời đen trắng (hôm đó có họp hành chi đó) ngồi xem chung ở Hội VHNT reo lên: Lập mềng đó, Lập mềng đó; phim nớ hắn viết về quê mềng đó....Thằng tài, thằng tài, đi đâu cũng tài, cát cả đống mà nó viết có tí đã thành vàng, tài tài...
Tôi thủng thẳng: Cái thằng ni thâm thiệt, hắn nói xấu quê mềng (thực ra bối cảnh là Quảng Trị), nói xấu cán bộ như rứa là cùng, cán bộ tập kết, bỏ vợ già ở nhà, lấy thêm vợ trẻ, rồi về sống cùng lúc hai vợ, cả Mai Hoa lẫn Hồng Ánh, vi phạm luật hôn nhân...Bậy thiệt, bậy thiệt...
Mấy cha nghe nói trợn tròn mắt, lát sau như ngộ ra, à lên: Ừ, có chuyện đó à, bậy thiệt à nghe. Cái thằng này, chứng nào tật ấy...(Thực ra cả bọn đã xem phim mô mà biết).
Ha ha... Chết mi chưa Lập!
*
Và như thế, ta khuyên mi Lập, mi định đặt tựa sách Đại Nam bịa ký tạp nham biên, có chữ ký vô đó nó bắt lý liền, dù trước chữ ký là chữ bịa, thôi mi đặt quách: Đại Nam bịa, tạp nham biên cho rồi, khỏi mất công chúng nó hội thảo mời tao về dự, tường thuật chuyện đánh mi, mệt lắm.
Hắn đọc xong, còm cho tui, “Entry ông làm tôi nhớ đến biết bao các gương mặt thân thiện và không hiếm các gương mặt giả cầy. Tôi nghe ông, bỏ chữ kí, tôi đang đọc tài liệu, ít lâu nữa mới trình làng "Đại Nam bịa, tạp nham biên”
*
Mà tao nhắc chuyện ni cho mi nhớ để mi viết cho xong "Đại Nam bịa, tạp nham biên" chứ mi ngồi làm blog chừng mô tao vả mồ hôi chừng đó. Nói thiệt với mi, tao nhát lắm mi nờ.

Ông tư sản-sư trưởng, tôi và chị Nhung

Tháng 8.1974, ở Stungtreng. Hồi đó, đơn vị mặc áo đen, đóng làm culi cho nhà tư sản Đức Phương, thực chất là vận chuyển hàng hóa, vũ khí từ Lào, Thái về đồng bằng sông Cửu Long. Hồi đó có 3 nhà tư sản lớn, ông Đông ở Thái, ông Phương ở Cabodia, bà Hồng ở miền Nam (Đông- Phương- Hồng: Cả 3 đều là tình báo. ). Sau khi bị lộ, đại tá Đức Phương là sư trưởng. Bọn tôi hết đóng culi, được mặc áo quần bộ đội.
Tôi được điều làm cận vụ cho đại tá Phương.
Trung úy Hiển, đại đội trưởng vệ binh hàng ngày huấn luyện cho tôi. Do có căn cơ võ thuật khá nên thủ trưởng Hiển chỉ cho tập phóng dao và bắn súng. Trước đơn vị có một đống xe máy cũ, anh Hiển lấy một chiếc Honda 67 rồi bắt phóng suốt ngày trong rừng khộp. Vừa phóng vừa bắn súng, phóng dao. Đúng tạng mình, đã.
Hôm tháp tùng đại tá về E168,  đại tá Phương chiếu đèn pin vào lán, một anh quát giọng Bắc: “Địt mẹ thằng nào chiếu đèn, địch nó bắn bỏ mẹ thằng chột”. Từ “bỏ mẹ thằng chột” là từ cửa miệng hồi đó, không dè đại tá Đức Phương bị chột một mắt.
Ông điên tiết, bảo tôi: “ Thằng nào vừa nói, bắn!”. Tôi đưa khẩu AK báng gấp lên, mở khóa an toàn. Nhưng nhớ câu anh Hiển dặn: “Ổng lệnh gì chết cũng phải làm, nhưng lệnh bắn thì không được bắn”. Bèn hạ súng. Đại tá Phương giật, giằng co với tôi, nhưng tôi khỏe hơn ông.
*
Một lần khác chở ông bằng xe máy vượt rừng khộp đến một điểm hẹn để gặp người của Bộ Quốc phòng từ Bắc vào, ông nhìn thấy một giò phong lan nở tất đẹp trên một cây cao, thẳng, ông bảo: “Chặt, lấy giò phong lan!”. Ông là tay mê phong lan cực độ. Trong tay tôi lúc đó chỉ có cây dao găm đặc công (có số như súng) nhỏ xí, chặt mãi không ăn thua. Tôi nói: “Báo cáo thủ trưởng, cho em bắn”. Ông hỏi bắn gì, tôi nói bắn vào cây cho nó đổ xuống. Ông gật, tôi bắn hết sạch một băng đạn, dùng dao cạy thêm mấy lần thì cây đổ…Rầm! Giò phong lan tan nát.
Con mắt còn lại của ông đỏ ngầu, ông rút súng K59 dí vào trán tôi: “Mày phá của tao rồi”. Rôi nhắm mắt đứng im. Lát nghe cái rắc. Ông hạ chốt, đút súng vào bao rồi bảo đi. Tôi vả mồ hôi hột. Về đơn vị, kể lại chuyện, anh Hiển bảo, may cho mầy đó. Lần sau gặp trường hợp như thế cứ báo cáo thủ trưởng, tôi được lệnh không dừng lại giữa rừng. Thế nhé.
*
Năm 1975, tin tức giải phòng các tỉnh mang lại một không khí hào hứng, ai nấy đều vui. Một buổi trưa vui như thế, anh Hùng, biệt danh Hùng trắng người Hải Phòng đầu têu bảo tôi, tao đố thằng Thịnh làm sao sờ ngực con Nhung mà không bị tát. Cô Nhung là phục vụ của chỉ huy sư đoàn, người Thái Bình, lúc đó 20 nhưng vẫn tao mày và đi ngang hay véo tai tôi như véo tai đứa con nít. Tôi hồi đó 18, manh động và hiếu thắng, gật luôn.
Vào doanh trại lấy hai cái phích, mở cửa sổ kêu, Nhung, lấy giùm hai phích nước. Nhung ta chạy tới, thò hai tay qua song cửa sổ, tôi đưa hai cái phích, Nhung cầm hai tay. Đoạn ớ ra, bảo, Thịnh, làm sao mà đưa qua song cửa được? Tôi kệ. Đi vòng ra ngoài, đến sau lưng, sờ tay vào ngực. Anh em nấp xem vỗ tay quá trời trời. Còn Nhung thì la nhưng không dám thả phích xuống, mặt đỏ rân.  (Thực ra thì tôi sờ nhè nhẹ và có tí thôi à. Đại để thấy cái áo ngực rất cứng. Hồi đó chị em hay độn nilon chết vào trong, may chằng lại cho thật nhọn và thật cứng, nên áo ai hai chỗ ấy cũng bị sờn).
Bất ngờ mọi ngừng ngưng vỗ tay, im bặt. Tôi ngước lên, thấy đại tá Phương trước mặt. Chết chắc rồi, trời!
Nhung lúc đó không giận mà vẻ mặt lo cho tôi thấy rõ.
Bất ngờ, đại tá Đức Phương, ông tư sản Đức Phương vốn đi đâu đằng hắng cũng làm mọi người xanh mặt, bật cười như nắc nẻ, con mắt còn lại của ông sáng lên, nước mắt chảy dàn mà miệng thì cứ cười, người lắc qua lắc lại, cười…Đoạn ông chỉ vào tôi vừa cười vừa nói ngắt quãng: “Thằng thông mình, mày thông minh, mày thông minh lắm thằng oắt con!”. Rồi ông cứ đứng thế mà cười. Lần đầu tiên thấy ông cười đã nên anh em…vỗ tay trở lại, rầm rầm…
Nhung hai tay vẫn giữ chặt hai cái phích không dám thả ra. Cái phích hồi đó quý giá vô cùng.
*
Tôi đi học. Sau này đại tá Đức Phương lừng danh về hưu, làm cái nhà trên đồi cao ở Thái Nguyên. Nhà không to nhưng khổ nhất là thành phố phải bắt hệ thống nước lên cho ông. Ông ở đó, không giao du với ai cả cho đến khi qua đời.
Trước tết này tôi mới hỏi được điện thoại của chị Nhung, lúc điện thấy chị đang nựng cháu ngoại. Nghe tôi xưng, chị cười ha ha, bảo, trời, thằng oắt con, sao bảo mày chết rồi. Tôi lúng búng, nói, chị, em xin lỗi nghe. Chị Nhung hỏi, lỗi gì, ờ, à, ha ha, chuyện đó hả, mà vui lắm oắt nghe, sau lần đó ông Phương tự nhiên hỏi tao, đồng chí bị sờ ngực đầu tiên khi nào, tao nói lần đầu thủ trưởng thấy đó, thằng Thịnh oắt con nó sờ chứ ai, nhưng ngoài áo mà thủ trưởng. Tự nhiên ổng cười, cứ thế cười, mà sao ổng cười thế mày?
Tôi nói, hình như lúc đó ổng mới chính là ổng đó chị nờ. Chị Nhung trầm xuống: Cũng tội cho ông ấy mày nhỉ!
Hai chị em cầm máy, im lặng rất lâu.

Tôi thích thủ trưởng và chị Nhung gọi là oắt con.