Thứ Ba, ngày 21 tháng 4 năm 2015

Chuyện tình thời tàn cuộc chiến

Đây là câu chuyện có thật. Đã 40 năm nhưng mỗi lần kể lại, tôi vẫn có một cảm giác vừa đau đớn, vừa hạnh phúc. Đau đớn vì sự khốc liệt của chiến tranh và hạnh phúc vì tình đồng đội.
Anh Lan làm cơ yếu.
Lúc đó tôi không biết cơ yếu là gì, chỉ nghe nói là họ chuyên dịch mật mã các bức điện tín rất quan trọng, quan trọng đến độ, trong lúc họ ngồi làm việc, nếu có người bước vào thì họ có quyền bắn ngay. Nghe nói ai làm việc này cũng phải xét lý lịch đến 5 đời.
Nói là nghe nói nên không xác tín, chỉ biết lúc đó anh mới thượng sĩ nhưng đến sư trưởng cũng rất tôn trọng anh. Trai Hà thành vốn đã trắng trẻo, lúc nào cũng ngồi trong phòng nên càng trắng trẻo thư sinh. Đám lính trẻ chúng tôi nhìn anh, nhìn công việc của anh rất ngưỡng mộ.
Tôi làm công vụ, bảo vệ các thủ trưởng nên ngày nào cũng tập võ thuật, bắn súng, phóng dao…Anh Lan thường ngồi xem. Một hôm vui chuyện, anh kể, hồi ông Phùng Thế Tài làm nhiệm vụ bảo vệ cho Bác Hồ, ông bắn súng rất giỏi. Một hôm đi công tác, ông xuống suối lấy nước, Bác ngồi trên triền đồi,  Bác thử muốn tài ông nên dùng một hòn đá ném xuống suối, ông Phùng Thế Tài lập tức phản xạ, rút súng bắn vỡ tan hòn đá. Kể xong anh hỏi, Thịnh biết vì sao ông Tài bắn tài thế không, tôi lắc đầu. Anh Lan nói vì ông luyện bằng cách đưa một sợi tóc lên giữa hai mắt, sát trán, cứ thế nhìn, nhìn bao giờ sợi tóc to như cột nhà là thành. Lúc đó hòn đá cuội nhỏ như hòn bi ông nhìn to như cái thúng nên bắn phát trúng liền. Tôi nghe anh kể thích quá, về nhổ sợi tóc luyện mãi, đến mức thủ trưởng tôi nói thàng này bị tâm thần hay sao suốt ngày cầm sợi tóc dí lên trán trừng trừng con mắt…
*
Khi đơn vị được lệnh rút từ Căm pu chia về nước, hai xe chở đơn vị cơ yếu được ưu tiên về trước. Giữa đường bị lính Pôn Pốt phục kích, anh em bỏ xe chạy vào rừng khộp. Lúc đó mới phát hiện ra trên xe chở hàng có một người con gái nấp trong đống bao tải nhảy xuống. Anh Lan kéo tay người này chạy đi…
Khi đơn vị vệ binh sư đoàn đến tiếp ứng, chia nhau từng nhóm 3 người vào rừng tìm thì chỉ thấy 3 người, suốt một ngày trời vẫn không thấy anh Lan và người phụ nữ.
Mọi người đoán già đoán non, thậm chí có giả thuyết cho rằng cô đó là gián điệp, kế hoạch chuyển quân lập tức được thay đổi.
*
Đơn vị tôi về đóng quân bên một con suối ở vùng núi Pleiku mới được giải phóng, đang là mùa mưa vùng biên, vắt và muỗi như trấu.
Tôi và anh Tó (người dân tộc Tày) được cử đi săn lấy thực phẩm, hai anh em lấy dầu luyn (dầu nhớt) bôi khắp người cho vắt khỏi cắn. Ba ngày, ngày nào cũng kiếm được con nai hoặc con hoẳng.
Ngày thứ tư, đi mãi đến chiều không gặp con thú nào, anh Tó đưa tôi quả lựu đạn bảo xuống suối kiếm ít cá để anh đi thêm chút nữa xem sao.
Tôi xuống suối, chọn chỗ nước quẩn, rút chốt thả cái bùm. Cá chết lật bụng trắng phau. Vừa lúc, nghe một tiếng hú man dại vang lên bên kia suối. Tôi bay người lộn mấy vòng, nấp sau tảng đá lớn, giương AK chỉa về phía tiếng rú, nghĩ là bọn Pôn Pốt nên quát bằng tiếng Miên: “Tao thấy rồi, bước ra, giơ tay lên không tao bắn”. Nói mãi không thấy ai động đậy, bèn nói câu đó bằng tiếng…ta. Một bóng người từ trong bụi chui ra, đầu tóc rủ rượi y như một con ma.
Tôi quát: “Giơ tay lên!”, bóng ma vẫn không giơ, bèn nổ ba phát súng chỉ thiên, thấy con ma ngã vật xuống đất. Nghĩ bụng, mẹ, mình bắn lên trời sao lại trúng con ma nhỉ? Lần này chỉa súng vào mô đá cạnh con ma nổ hai phát, tảng đá bắn tung toé nhưng con ma vẫn cứ nằm im.
Nghe tiếng súng nổ, anh Tó tưởng tôi bắn được thú nên chạy đến, hai anh em quan sát, bàn tính một hồi thì quyết định: Tôi nấp ở vị trí thuận lợi nhất yểm trợ, anh Tó  đi ngược lên trên một khúc rồi bơi sang suối tìm cách tiếp cận.
Tôi đang căng mắt nhìn con ma thì anh Tó quay lại, thì thầm, ta không thể sang đó được, lỡ bọn Pôn Pốt bố trí phục kích thì chết. Tôi gật đầu đồng ý ở lại canh, anh Tó cắt rừng về báo cho đơn vị.
Cuối cùng thì chúng tôi cũng tiếp cận được con ma. Anh Tó lật cái xác lên. Đó là một người đàn bà. Xoon-đa! Mọi người đồng loạt hét lên.
*
Chị Xoon-đa không chết, chỉ bị ngất.
Câu chuyện sau đó được ráp nối lại thế này:
Ở thị xã Stungtreng, cạnh đơn vị tôi đóng quân có một dãy phố Việt kiều sinh sống, chị Xoon-đa người Việt, có tên Việt là Hoa có một tiệm may khá nổi tiếng.  
Anh Lan ra sửa áo quần thì gặp. Hai người vương tơ lòng. Câu chuyện của họ kéo dài 3 năm nhưng tuyệt không ai biết.
Ngày anh Lan chào chị về nước, chị đã ngay lập tức quyết định theo anh.
Thoạt đầu anh lan từ chối quyết liệt, nhưng cuối cùng, con người nắm giữ biết bao nhiêu bí mật đại sự trong lòng lại không thể cầm lòng trước một người con gái.
Xe về đến gần biên giới thì bị phục kích. Anh Lan kéo chị chạy vào rừng, quân Pôn Pốt xả đạn như mưa.
Chị kể, chạy vào rừng sâu rồi bọn áo đen vẫn bám theo, đạn bay ràn rạt sau lưng. Biết không thể thoát, anh Lan rút súng ngắn ra, lên đạn rồi dặn chị chờ một lúc, khi nghe anh bắn hết 3 phát đạn thì nhằm hướng ấy mà chạy, nhất định sẽ gặp lại đơn vị, anh sẽ đánh lạc hướng bọn địch và sẽ tìm chị sau. Trong tính thế khẩn cấp, chị không thể không nghe lời.
Chị nấp trong bụi, đếm đủ 3 tiếng súng K59 thì cắt rừng chạy. Thỉnh thoảng, chị lại nghe thêm một tiếng K59 nổ. Đến lần thứ 6 thì hết.
Và chị đến bên bờ suối đúng vào lúc tôi thả quả lựu đạn xuống sông.
Chị nói chị biết đó là bộ đội, nhưng đã kiệt sức.
Đó là ngày thứ 8...
*
Đơn vị cử một trung đội đi ngược lại tìm, đến hai ngày sau thì phát hiện ra anh Lan. Anh bị bắn nhiều viên vào ngực, trong tay vẫn nắm chặt cây dao găm đặc công, có vẻ như anh đang xông vào bọn chúng...
Anh Lan được mai táng bên sườn đồi. Tôi cắt thùng lương khô, lấy cái đinh đóng thành chữ làm bia.
Đơn vị tổ chức lễ truy điệu xong thì đọc quyết định tước quân tịch, thông báo về địa phương.
Chị Hoa-Xoon- đa ôm lấy mộ anh nức nở.
*
Khi đơn vị về Buôn Mê Thuột, chị Hoa được gửi vào một tổ hợp may mặc.
Thỉnh thoảng tôi và anh em vẫn đến thăm chị.
Thế rồi đơn vị hành quân về Châu thành Gia Nghĩa (Đăk Min, Đăk Nông ngày nay), tôi không biết tin tức gì về chị nữa.
Ngày tôi chuẩn bị ra Bắc đi học, chú Tư tiểu đoàn phó tiểu đoàn 8 cũng được phục viên. Chú Tư lúc đó 46 tuổi chưa vợ được coi là quá lứa. Chú rất thích vẽ. Biết tôi vẽ được nên chú hay gọi tôi lên xem tranh. Một hôm tôi thấy bức tranh lớn đặt giữa sân, hỏi chú vẽ ai đây chú, chú nói Bác Hồ chứ ai, tôi nhìn lại rồi bảo, cũng giông giống...Chú cười rất hồn nhiên.
Một thời gian sau, tôi nhận được thư chú, chú kể chuyện chú quay lại Buôn Mê Thuột, rồi cưới cô Hoa (lúc đó đã bỏ hẳn tên Xoon đa), chú nói đám cưới vui lắm!
*
Hai năm sau tôi gặp anh Khuất cùng đơn vị chuyển ngành về làm ở Bưu điện Bờ Hồ (Hà Nội), anh em mừng mừng tủi tủi. Tôi hỏi gia đình anh Lan ra sao, anh Khuất bảo đau khổ lắm Thịnh ơi.
Nói rồi anh khóc...
Tôi lại hỏi, anh có gặp chị Hoa và chú Tư không, anh lau nước mắt cười tươi rói: Hay lắm Thịnh ơi, may trời có mắt, con đầu của anh Tư là con thằng Lan đó!
Tôi ngớ ra một lúc, vậy khổ cho chú Tư quá. Anh Khuất vẫn cười, nói không khổ, không khổ, anh Tư biết chuyện mà. Rồi anh ghé vào tai tôi nói nhỏ: Anh Tư bị chất độc da cam nên vô sinh!
Tôi vẫn áy náy, rứa sao không cho gia đình anh Lan biết có cháu nội để ông bà đỡ tủi. Anh Khuất lại khóc, anh Tư cũng nói thế nhưng đồng đội cũ bảo khoan, cho biết làm sao được, họ biết thì thiên hạ biết , lúc ấy thiên hạ lại bảo thằng nhỏ là con ông bị tước quân tịch thì khổ đời nó...
Đến lượt tôi khóc...
*
Tháng 12 năm 2001, anh Khuất báo tin, tôi lập tức từ Đà Nẵng đi tàu ra Hà Nội dự đám cưới thằng Lộc, con ruột anh Lan và chị Hoa nhưng là con khai sinh của chú Tư.
Thằng Lộc là kỹ sư điện tử.
Rất đông đồng đội của anh Lan và chú Tư đến dự. Gặp nhau mừng mừng tủi tủi.
Đám cưới đủ mặt cô bác cậu dì của cả bên anh Lan và chú Tư.
Chú Tư cười móm mém: “Thế cũng được rồi Thịnh nhỉ”.
Tôi ôm chầm lấy chú, rưng rưng: “Quá được chú ơi!”


NGUYỄN THẾ THỊNH

Thứ Năm, ngày 02 tháng 4 năm 2015

ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT CUỘC ĐỜI

Hồi trước mình chậm lấy vợ không chỉ do cuộc sống truân chuyên mà còn một lý do quan trọng khác, mình không nghĩ ra được phải làm cách nào để mỗi ngày có thể mang đến cho người sống cùng, chí ít, một điều thú vị.
Thông minh- có một ít; hài hước- có một ít; chu đáo- tất nhiên… nhưng cái gì cũng có giới hạn của nó, khó có thể sáng tạo liên tục, ít nhất là trong nửa thế kỷ.
*
Công cuộc mưu sinh thời gian đầu chiếm hầu hết thời gian của mình, và dường như, người sống chung cũng đã có quá nhiều thứ để lo nghĩ nên cũng không đòi hỏi gì nhiều. Tuy thế, mình vẫn chắt chiu từng cơ hội có thể tạo được niềm vui trong khốn khó. Có thể đó chỉ là buổi chiều đi tắm biển rồi lên ăn một đĩa ram đẻn, hay chỉ là việc chất cả nhà lên xe máy rồi chạy loanh quanh…
Bây giờ thì con cái đã đi làm, thu nhập cũng không đến nỗi nào nhưng làm sao để hai người sống hơn một phần tư thế kỷ với nhau rồi vẫn thấy thú vị mỗi ngày? Thật không dễ.
Có lẽ nhiều người cũng như mình, đời sống vợ chồng khó tránh khỏi những va chạm. Lại như dân gian nói, “mỗi cây mỗi hoa mỗi nhà mỗi cảnh”. Nhưng cái căn cơ mới là điều đáng kể.
Nhiều người bảo mình là người hay “khoe vợ”, nhiều người ác ý còn nói, cha đó lên fb thì thế chứ hay ho gì… Không sai nhưng không đúng. Viết một dòng, đưa một cái ảnh… không đúng bản chất của nó chắc ai cũng phải ngượng với chính mình chứ đừng nói với người biết mình.
Nhiều bạn bè thân thiết biết về gia đình mình đã rất quan tâm và lấy làm thich thú, động viên mỗi khi thấy vợ chồng mình vui, mình làm được việc gì đó cho vợ mình vui…
Gia đình mình đã rất xúc động khi bạn bè bố trí, lo lắng cho mỗi chuyến đi, ân cần khi hỏi han về đời sống, sức khỏe… Đời mình may mắn là có nhiều người tốt, nhiều bạn tốt giúp đỡ, sẻ chia…
Và vì thế, mình luôn cố gắng để mỗi ngày có thể mang đến cho gia đình, nhất là cho vợ mình một niềm vui, một điều thú vị…(dù cũng có khi làm cho vợ bực mình thì đó là ngoài ý muốn).
*
Rồi con cái cũng sẽ có gia đình.
Tụi nó học hành giỏi giang hơn, làm việc năng động hơn, ngoan ngoãn thì đã là vốn dĩ, mình không lo về những thứ đó, chỉ lo và khuyên tụi nó, làm sao để vợ chồng hấp dẫn nhau, sống với nhau một cách thú vị. Đó là điều khó nhất nhưng đáng làm nhất và quan trọng nhất trong cuộc đời. Vì có nó thì sẽ có tất cả.
***
(Viết nhân dịp sắp có con dâu)
NGUYỄN THẾ THỊNH

Thứ Bảy, ngày 28 tháng 2 năm 2015

TRIẾT LÝ HÀNG HIỆU

Mình chơi với một anh cũng khá lâu rồi, không phải vì ảnh giàu có hay danh giá mà vì ảnh cũng quý mình, không chê mình ít tiền và…không danh giá.
Một hôm, ảnh đưa cái điện thoại Vertu ra hỏi, T. biết cái này nhiêu không, mình nhìn rồi đoán, khoảng 16 ngàn (đô).
Ảnh lại lột cái đồng hồ Rolex ra hỏi, cái này nhiêu? Mình đoán, khoảng 27 ngàn (đô).
(Mình đoán thế là vì mình có coi trên mạng).
Ảnh lắc đầu, bảo: Tôi mua cái điện thoại 1.800 nghìn (VND) được khuyến mãi thêm cái đồng hồ này đây.
Mình không tin.
Ảnh nói, T không tin là phải, bởi ai biết tôi hoặc nghe tên tôi cũng cho rằng tôi phải dùng hàng hiệu chứ không bao giờ dùng đồ nhái. Vì thế, quan điểm của tôi là không phải dùng cái gì mà là ai dùng.
Mình hỏi, vậy có khi nào anh ít tiền nhưng người ta cứ nghĩ anh nhiều tiền như tôi nghĩ không?
Ảnh bảo, ngày xưa tôi đã làm cho họ nghĩ thế, còn giờ thì ngược lại, đã đến lúc tôi phải công khai chuyện tôi dùng hàng nhái để mọi người nghĩ tôi…ít tiền.
Mình về nhà nghĩ ba ngày ba đêm không ra. Thôi, không nghĩ nữa. Mệt óc.

Thứ Năm, ngày 26 tháng 2 năm 2015

Đạo...Thánh chém lợn

Tối qua, mấy thằng tụ tập uống bia. Hầu như bao giờ cũng thế, trong cuộc uống bia thế tất nào cũng tranh nhau chém…lợn. (Xin thông báo với bà con, từ nay từ chém gió được thay bằng …chém lợn cho phù hợp với truyền thống).

Mình cũng cầm dao xông ra chém búa xua. Nói, tao vừa làm bài thơ hay về bức tượng dê đặt trong công viên, và đọc:
Thì mày cũng là Dê thôi/ Cớ sao xí xớn vô ngồi ở đây?/ Trên đầu thì có dù bay
Ở dưới chân lại đạp ngay đồng vàng./ Phải như tao mới đàng hoàng/ Đã dê mình lại phải càng giấu…dê…
Đến đó thì bọn nó ồ lên, bảo mình đạo thơ Lý…Nam Đế. Mình hỏi, Lý Nam Đế là ai, làm gì? Tụi nó bảo, Lý Nam Đế làm Trưởng Ban Tuyên giáo Quảng Bình. Mình hỏi Quảng Bình ở đâu, tụi nó bảo giáp…Quảng Tây.

Cãi không lại, bực cả mình. Đến lúc tụi nó rót bia, bảo uống. Mình nói, bia này là bia…đạo, tao đếch uống. Tụi nó hỏi, cơ sở nào nói đạo bia? Mình nói, nó có mùi vị giông giống loại bia tao từng uống, đạo. Tao chỉ uống loại bia nào không giống các loại bia khác thôi!

Tụi nó trố mắt, há hốc mồm kinh ngạc, đoạn chấp tay, vái: Dạ thưa, tụi em thua, anh đúng là Thánh chém…lợn!

Mình đứng phắt dậy, hét lên, tụi bây đừng xúc phạm tao, Thánh chém lợn tên là Hoàng… Bắc Ninh, tao không đạo…thánh, nha, nha, nha!

THE END

QUYỀN RIÊNG TƯ

Mấy hôm rồi, mình hơi phân vân về chuyện hành nghề nên đọc lại quyển Cẩm nàng biên tập viên (Ủy ban các quy tắc hành nghề biên tập viên của Hiệp hội các chủ bút). Quyển sách này được cho là bắt buộc phải có (sách vừa mới dịch sang tiếng Việt, chưa in).
Đoạn “Quyền được bảo đảm sự riêng tư” viết:
-Liệu người được chụp ảnh có đang ở chỗ riêng tư?
-Liệu lúc ấy người đó có đang ở trong phạm vi hoạt động riêng tư hay không?
Nếu hai câu trên đều trả lời là có thì các bức ảnh chụp họ có nguy cơ vi phạm bộ quy tắc một cách nghiêm trọng.
*
Ví dụ cho chuyện này, sách dẫn: Ủy ban giải quyết các vấn đề khiếu nại phân xử rằng, nhà thờ Notre Dame dù là công trình công cộng vĩ đại được đông đảo du khách tới tham quan; ngài Paul không sở hữu nhà thờ nhưng bức ảnh chụp ông đang cầu nguyện là vi phạm quyền riêng tư.
Siêu mẫu Elle chọn biệt thự trên một hòn đảo để gia đình đi nghỉ. Khi tờ Hello đăng bức ảnh cô và gia đình nghỉ ngơi ở đây, cô kiện và Ủy ban giải quyết các vấn đề khiếu nại đã phán quyết cô thắng.
*
Nhà ông Nông Đức Mạnh là chỗ riêng tư, không chỉ của ông mà cả của vợ ông.
Các đoàn đến thăm tết dù là đại diện của tập thể nào thì cũng đến chỗ riêng tư của gia đình ông và vì thế, muốn có PV cùng đi, muốn đưa các bức ảnh lên báo đều phải xin phép gia đình ông.
Nhà cô hoa hậu Kỳ Duyên đến thăm ông Vũ Khiêu, xin chữ, chụp ảnh, muốn đưa lên báo cũng phải xin phép ông.
Nếu đã xin phép, OK. Nếu chưa xin phép thì vi phạm quyền riêng tư.
*******
(Viết mấy dòng này để các em sinh viên báo chí tham khảo (và trao đổi), theo thầy, sau này khi hành nghề gặp trường hợp tương tự nên xin phép. Người chuyên nghiệp nên làm cho chuyên nghiệp. Khi nào quyển sách trên xuất bản thầy chỉ chỗ cho mà…mua. Bây giờ chưa ai kiện nhưng có lúc sẽ có người kiện)

Thứ Ba, ngày 17 tháng 2 năm 2015

Thấy Xuân

NGUYỄN THẾ THỊNH

Thấy ngày như đã phiêu diêu
Thấy cây căng nhựa, thấy điều vu vơ.
Thấy mùa sáng ngẩn chiều ngơ
Thấy mưa đã sớm, thấy bờ nắng lên.

Thấy điều nhớ, thấy điều quên
Thấy ta như đã có tên là mình.
Thấy ai ở xứ thậm thình
Hình như thấy cả vô tình nơi đâu.
Thấy thơ còn thiếu một câu:
"Thấy xuân như thể lần đầu
thấy xuân".
2015.

Thứ Hai, ngày 16 tháng 2 năm 2015

NGƯNG LẠI ĐI!


Sau thời điểm xúc động về sự ra đi của một con người đặc biệt, ông Nguyễn Bá Thanh, một số tờ báo bắt đầu lôi ra những chuyện ngược lại, gọi là “nốt trầm”…hay gì gì đó. Và tôi đồ rằng, vài này tới sẽ có thêm nhiều “nốt trầm” được khai thác.
Các bạn có ý định nên ngừng lại đi.
Cuộc đời của con người ai chẳng có những sai lầm, thậm chí, nhiều người tìm một người bạn đời cũng có thể sai lầm huống chi là công việc. Đặc biệt, người càng làm nhiều thì càng có nhiều cái sai, chỉ những người không làm thì không sai mà thôi.
Theo chiều hướng phản hồi tích cực, chúng ta nên nhìn một cách tổng thể để thấy được cái lớn nhất mà ông Nguyễn Bá Thanh góp phần mang lại cho người dân Đà Nẵng- đó là những gì đang hiển hiện trước mắt chúng ta.
*
Một người bạn ở xa viết trên tường nhà tôi, đại ý, cô ấy đến bây giờ cũng không biết ai là chủ tịch, ai là bí thư tỉnh thành cổ đang sống, nhưng vào Đà Nẵng, một cậu bé đánh giày cũng biết bác Nguyễn Bá Thanh.
Thật sự, phàm người dân Đà Nẵng, không ai không biết ông Nguyễn Bá Thanh. Điều nhiều lãnh đạo không dễ chi làm được.
*
Tôi biết nhiều người không nói nhưng cũng rất bực ông Nguyễn Bá Thanh lúc sinh thời. Ví dụ như họp HĐND truyền hình trực tiếp mà ổng truy cán bộ từ lãnh đạo TP đến lãnh đạo các ban ngành đến cùng, chỉ cái yếu của họ ra trước bàn dân thiên hạ như thế họ không ức mới lạ.
*
Tôi không ngần ngại khi nói, ông Nguyễn Bá Thanh là thần tượng của tôi, ở chỗ, ông là người luôn mang lại cho tôi niềm cảm hứng. Với tôi, đó đã là điều kỳ diệu hiếm hoi trong cuộc đời. Một người trong cuộc đời giúp cho mình một việc, dù việc đó không cụ thể mà là tạo cảm hứng, với tôi đã đáng để tri ân rồi.
Khối đứa nhắc đến nó ta càng thêm bực mình.
****************************
*Báo Đà Nẵng cuối tuần đã làm chuyên đề về ông Nguyễn Bá Thanh cực hay. Tiếc là không bán ở sạp nên bạn bè nhờ mua mà không có.
*Và cực kỳ thích bức ảnh này của em Hiền Tròn. Bình luận sẽ thừa.